Test-Driven Development (TDD) và Behavior-Driven Development (BDD) đều là các chiến lược phát triển phần mềm trong đó kiểm thử tự động giữ vai trò quan trọng. Cả hai đều hướng đến nâng cao chất lượng phần mềm, nhưng khác biệt đáng kể về triết lý và cách áp dụng.
Với TDD, nhóm thường viết một bài kiểm thử để xác nhận hàm cộng hoạt động đúng, sau đó mới viết phần code để bài kiểm thử đó vượt qua. Trong năm 2023, tỷ lệ áp dụng TDD đã tăng lên 67% khi ngày càng nhiều đội phát triển nhận ra lợi ích của phương pháp này trong việc giảm lỗi và cải thiện khả năng bảo trì code.
Ngược lại, BDD sẽ bắt đầu bằng một kịch bản mô tả cách người dùng cộng hai số, rồi triển khai code để kịch bản đó chạy thành công. Dù quá trình áp dụng có thể phát sinh một số thách thức, mức độ quan tâm đến BDD cũng đang tăng lên khi thị trường công cụ BDD testing được dự báo đạt hơn 30 triệu vào năm 2029, phản ánh nhu cầu đối với phương pháp này.
Trong bài viết này, chúng ta sẽ tìm hiểu định nghĩa của TDD và BDD cùng quy trình triển khai từng phương pháp. Bên cạnh đó, bài viết cũng làm rõ sự khác biệt giữa TDD testing và BDD testing, cũng như những yếu tố cần cân nhắc khi lựa chọn giữa hai cách tiếp cận.
Test-Driven Development (TDD) là gì?
Test-Driven Development là quy trình kiểm thử trong đó lập trình viên viết bài kiểm thử trước khi viết code thực tế. Kết quả kiểm thử cung cấp thông tin để cải thiện code. Mục tiêu chính của TDD là giúp code đơn giản, chính xác và hạn chế lỗi.
Vậy thực hiện TDD testing như thế nào? Hãy cùng xem quy trình.
Cách thực hiện TDD
TDD không phải là một hoạt động diễn ra một lần, mà là quy trình liên tục và lặp lại. Sau mỗi lần kiểm thử, mục tiêu là cải thiện code từng bước. Cách tiếp cận lặp này giúp lập trình viên kiểm soát quá trình phát triển của code và bảo đảm phần mềm đáp ứng đúng chức năng mong muốn.
Viết bài kiểm thử
Lập trình viên bắt đầu bằng cách viết một bài kiểm thử xác định hành vi hoặc chức năng mong muốn của phần code sắp được xây dựng. Các bài kiểm thử này có thể được viết bằng ngôn ngữ lập trình hoặc tận dụng một số công cụ kiểm thử tự động có tính năng low-code để tăng tốc quá trình tạo và thực thi test. Chúng thường được gọi là unit test và được viết bằng các testing framework như JUnit và NUnit, vốn sử dụng các ngôn ngữ lập trình như Java và .NET.
Chạy một bài kiểm thử cụ thể
Bước tiếp theo là chạy một bài kiểm thử cụ thể. Nguyên tắc nền tảng của TDD testing là lập trình viên chạy test và quan sát xem test có thất bại hay không. Vì chưa có code nào được viết, bài kiểm thử nên thất bại đúng như kỳ vọng. Có bốn lý do chính khiến bước này cần thiết:
- Nếu test thất bại, điều đó xác nhận rằng hành vi của tính năng bạn muốn xây dựng đang được kiểm tra. Đây là bằng chứng tích cực cho thấy bài test đáng tin cậy.
- Bài test này, cùng với các bài test trong tương lai, sẽ định hướng hoạt động phát triển. Khi biến chúng thành các mục tiêu cần đạt, lập trình viên có thể tập trung đáp ứng yêu cầu và đặc tả đã nêu trong kế hoạch kiểm thử.
- Chạy test trên phần code chưa được phát triển là cách tốt để bảo đảm hạ tầng kiểm thử, framework và môi trường đã được thiết lập đúng.
- Khi chu trình lặp lại, nó cung cấp phản hồi nhanh cho lập trình viên về độ chính xác của code. Nhờ đó, họ có thể phát hiện hiểu sai từ sớm và giảm khả năng đưa lỗi vào hệ thống ở các bước sau.
Nói cách khác, trong TDD, một bài kiểm thử thất bại là một bài kiểm thử tốt.
Viết code
Khi đã có bài kiểm thử thất bại, lập trình viên viết lượng code tối thiểu cần thiết để làm cho bài test vượt qua. Ở giai đoạn này, mục tiêu không phải là tạo ra giải pháp hoàn chỉnh. Như đã đề cập, lý do cốt lõi của TDD là dùng kết quả kiểm thử để dẫn dắt phát triển, chứ không làm ngược lại. Lập trình viên chỉ nên tối ưu code sau khi nhận được đầu vào từ kiểm thử.
Refactor
Ở giai đoạn này, lập trình viên chạy toàn bộ test, bao gồm cả bài test vừa viết, để xác nhận code mới hoạt động đúng và không phá vỡ chức năng hiện có. Sau khi test vượt qua, họ refactor code nhằm cải thiện thiết kế, khả năng đọc và hiệu năng, đồng thời bảo đảm tất cả bài kiểm thử vẫn tiếp tục thành công.
Sau đó, chu trình Fail-Pass-Refactor bắt đầu lại. Đây chính là chu trình Red-Green-Refactor của TDD.
Behavior-Driven Development (BDD) là gì?
Behavior-Driven Development (BDD) là phần mở rộng của TDD, nhấn mạnh mạnh mẽ vào việc hiểu hành vi của hệ thống từ góc nhìn người dùng cuối. BDD testing chuyển trọng tâm từ việc “kiểm thử” sang việc đặc tả hành vi mong muốn của hệ thống thông qua các ví dụ. Bằng cách sử dụng ngôn ngữ đơn giản, BDD mang lại nhiều lợi ích trong quy trình kiểm thử phần mềm, giúp nhu cầu và kỳ vọng của người dùng cuối luôn được đặt ở trung tâm quá trình phát triển.
Điểm quan trọng cần biết về BDD testing là phương pháp này nhằm loại bỏ những vấn đề có thể phát sinh từ TDD. Khác với TDD, BDD khuyến khích tạo ra hành vi và yêu cầu trước, sau đó dùng chúng làm hướng dẫn cho tự động hóa kiểm thử. Hành vi và yêu cầu có vẻ rất giống test, nhưng khác biệt giữa chúng tuy tinh tế nhưng rất quan trọng.
Chúng ta đã tìm hiểu chu trình TDD testing ở phần trên. Câu hỏi tiếp theo là: thực hiện BDD testing như thế nào, và nó liên quan ra sao đến quy trình TDD testing?
Cách thực hiện BDD
Quy trình BDD testing thường gồm hai bước chính:
Viết kịch bản bằng cú pháp Gherkin
Trong BDD testing, các kịch bản được viết theo định dạng dễ đọc với con người bằng cú pháp Gherkin. Gherkin là một ngôn ngữ đặc thù theo miền, dễ hiểu với nghiệp vụ, cho phép bạn mô tả hành vi của phần mềm mà không cần đi sâu vào cách triển khai hành vi đó. Cú pháp này sử dụng các từ khóa như Given, When và Then để mô tả hành vi của hệ thống. Những kịch bản này đóng vai trò như executable specifications, dẫn dắt quá trình phát triển.
Triển khai TDD
Sau khi kịch bản đã được viết, lập trình viên triển khai chức năng tương ứng theo cách tiếp cận TDD. Họ viết các unit test thất bại dựa trên kịch bản, viết code để làm test vượt qua, rồi refactor khi cần. Sự kết hợp giữa BDD và TDD tạo nên một cách tiếp cận toàn diện cho phát triển và kiểm thử phần mềm.
TDD và BDD khác nhau như thế nào?
Trong khi TDD xoay quanh góc nhìn của lập trình viên và thiết kế chi tiết của code, BDD trừu tượng hơn và tập trung vào hành vi của hệ thống từ góc nhìn người dùng. Dưới đây là một số khác biệt quan trọng:
| Khía cạnh | Test-Driven Development (TDD) | Behavior-Driven Development (BDD) |
|---|---|---|
| Trọng tâm và góc nhìn | Triển khai chức năng code theo cách tiếp cận test-first | Cộng tác và xây dựng hiểu biết chung về hành vi hệ thống từ góc nhìn người dùng |
| Ngôn ngữ và khả năng đọc | Test case được viết bằng ngôn ngữ thiên về lập trình | Kịch bản được viết theo định dạng Gherkin, dễ hiểu với cả thành viên kỹ thuật và phi kỹ thuật |
| Cộng tác và giao tiếp | Cộng tác giữa lập trình viên và tester | Cộng tác giữa lập trình viên, tester và bộ phận nghiệp vụ |
| Mức độ trừu tượng | Tập trung vào unit test cấp thấp để xác nhận hành vi của từng đơn vị code | Tập trung vào test cấp cao hơn, mô phỏng tương tác hoặc kịch bản của người dùng |
| Tổ chức kiểm thử | Test được tổ chức dựa trên cấu trúc code và cách tiếp cận theo module | Kịch bản được tổ chức quanh hành vi mong muốn, thường được nhóm theo tính năng hoặc chức năng cụ thể |
| Mục đích | Bảo đảm tính đúng đắn của code thông qua kiểm thử tự động | Thúc đẩy giao tiếp, hiểu biết chung và xác thực hành vi hệ thống |
| Quy trình phát triển | Test được viết trước khi phát triển code | Kịch bản được xác định cùng nhau trước khi triển khai code. Có thể triển khai TDD bên trong BDD |
| Phạm vi kiểm thử | Phạm vi hẹp, thường tập trung vào từng đơn vị code | Phạm vi rộng, bao phủ nhiều đơn vị code hoạt động cùng nhau |
| Phong cách test case | Thiên về kỹ thuật và cách triển khai | Lấy người dùng và hành vi làm trung tâm |
| Cải thiện tức thì và phản hồi | Liên tục cải thiện code thông qua các test thất bại | Cải thiện kịch bản và hành vi thông qua cộng tác và phản hồi |
Lựa chọn giữa TDD và BDD
Khi quyết định sử dụng TDD hay BDD cho kiểm thử, điều quan trọng là cân nhắc nhu cầu cụ thể, cách làm việc của đội phát triển và yêu cầu dự án. Hãy xem một số khía cạnh chính cần đánh giá:
Test-Driven Development (TDD):
- Tập trung vào code: TDD testing nhấn mạnh mạnh mẽ việc kiểm thử logic nội bộ và chức năng của codebase.
- Kiểm thử chi tiết: Lập trình viên viết unit test để xác thực từng component hoặc function, bảo đảm mỗi phần của code hoạt động đúng như kỳ vọng.
- Lấy lập trình viên làm trung tâm: TDD phù hợp với các lập trình viên muốn tập trung vào viết code và kiểm thử chức năng của nó trong phạm vi riêng biệt.
- Tốc độ thực thi: Vì test trong TDD thường được viết và chạy ở cấp unit, chúng có xu hướng nhanh hơn BDD test, phù hợp cho các vòng lặp phản hồi và cải tiến nhanh.
- Năng lực kỹ thuật: TDD testing đòi hỏi hiểu biết vững về ngôn ngữ lập trình và testing framework, nên phù hợp hơn với các nhóm kỹ thuật có kỹ năng coding tốt.
Behavior-Driven Development (BDD):
- Tập trung vào hành vi: BDD chuyển trọng tâm từ kiểm thử từng thành phần code sang đặc tả hành vi của hệ thống từ góc nhìn người dùng cuối.
- Cách tiếp cận cộng tác: BDD testing khuyến khích cộng tác giữa lập trình viên, tester và các bên liên quan phía nghiệp vụ bằng cách cung cấp một ngôn ngữ chung để thảo luận yêu cầu và đặc tả.
- Executable specifications: Các kịch bản BDD viết bằng cú pháp Gherkin đóng vai trò như executable specifications dẫn dắt quá trình phát triển, bảo đảm phần mềm đáp ứng hành vi mong muốn.
- Kiểm thử lấy người dùng làm trung tâm: Khi tập trung vào hành vi và tương tác của người dùng, BDD giúp bảo đảm phần mềm mang lại giá trị cho người dùng cuối và đáp ứng kỳ vọng của họ.
- Dễ tiếp cận: Các kịch bản BDD testing được viết bằng ngôn ngữ tự nhiên nên dễ hiểu hơn với các bên liên quan không chuyên kỹ thuật, rất hữu ích khi truyền đạt yêu cầu và kỳ vọng giữa các nhóm.
Tìm hiểu sâu hơn về Dịch vụ Kiểm thử Phần mềm của chúng tôi
Tổng kết
TDD testing là một cách tiếp cận vững chắc cho các lập trình viên muốn tạo ra code dễ bảo trì và ít lỗi. Phương pháp này nhấn mạnh việc viết test trước code, bảo đảm từng phần code đều được kiểm thử và thiết kế vẫn gọn gàng. Ngược lại, BDD rất phù hợp với những dự án đặt trải nghiệm người dùng và hành vi hệ thống lên hàng đầu, đồng thời cần sự cộng tác giữa các bên liên quan kỹ thuật và phi kỹ thuật.
Việc lựa chọn giữa TDD và BDD — hoặc kết hợp các yếu tố của cả hai — sẽ phụ thuộc vào yêu cầu dự án, cơ cấu đội ngũ và mục tiêu cuối cùng. Cách tiếp cận phù hợp sẽ giúp đội của bạn cung cấp phần mềm chất lượng, đáp ứng hoặc vượt kỳ vọng của người dùng.
