Trong thị trường hiện nay, việc xây dựng phần mềm tùy chỉnh đáp ứng đúng nhu cầu riêng của doanh nghiệp là rất quan trọng. Custom software development giúp doanh nghiệp xử lý các yêu cầu cụ thể, nhờ đó thường hiệu quả và tối ưu chi phí hơn so với Commercial off-the-shelf software (COTS). Ngược lại, COTS được thiết kế cho nhóm người dùng rộng hơn và đáp ứng một tập yêu cầu chung hơn. Tuy vậy, trong môi trường kinh doanh toàn cầu, phần mềm tùy chỉnh vẫn xuất hiện ở nhiều lĩnh vực, từ giải pháp e-commerce đến cổng thông tin cho nhân viên và sinh viên. Bài viết này giải thích các thực tiễn tốt nhất trong phát triển phần mềm tùy chỉnh.
Tìm hiểu thêm về các thực tiễn tốt nhất trong phát triển phần mềm tùy chỉnh.
Custom Software Development là gì?
Tìm hiểu định nghĩa Custom Software Development.
Quy trình custom software development thường bao gồm thiết kế, xây dựng, triển khai và bảo trì phần mềm cho một nhóm người dùng hoặc doanh nghiệp cụ thể. Thay vì phục vụ một nhóm người dùng rộng như COTS, phát triển phần mềm tùy chỉnh tập trung vào một tập yêu cầu hẹp hơn. Vì vậy, tùy vào đối tượng mục tiêu, cách tiếp cận này có thể hiệu quả hơn.
Bespoke software, hay custom software development, cần một kế hoạch chi tiết để phù hợp với giải pháp công nghệ riêng. Công việc này thường do đội phát triển in-house hoặc đội outsourced thực hiện. Custom software development có quy trình tương tự các dự án phần mềm khác, từ thu thập yêu cầu, coding, testing đến deployment, và có thể dùng các phương pháp quen thuộc như Agile, DevOps hoặc Rapid Application Development.
Đọc thêm về phương pháp phát triển phần mềm tùy chỉnh: Offshore software development methodology – A success is on the horizon
Bespoke software cũng có thể bao gồm application customization, application modernization và application management. Application customization là việc chỉnh sửa ứng dụng COTS để đáp ứng nhu cầu cụ thể. Application modernization giúp phần mềm tiếp tục phù hợp với nhu cầu người dùng và thị trường thay đổi. Application management hỗ trợ các tác vụ như cài đặt, tối ưu, bảo trì và service desk.
Custom Software Development có quan trọng không?
Custom Software Development có vai trò quan trọng trong phát triển kinh doanh không?
Bespoke software development rất quan trọng vì giúp doanh nghiệp đáp ứng nhu cầu riêng với chi phí cạnh tranh. Việc mua, duy trì và chỉnh sửa phần mềm thương mại có thể tốn kém hơn.
Một số lợi ích của custom software development gồm:
- Hiệu quả: hỗ trợ quy trình vận hành mượt mà mà không cần điều chỉnh quá nhiều ứng dụng COTS.
- Khả năng mở rộng: dễ thích ứng khi doanh nghiệp phát triển. Nhu cầu tương lai có thể được đánh giá trong giai đoạn yêu cầu và tích hợp vào ứng dụng, giúp tránh chi phí mua thêm license hoặc subscription.
- Chi phí tích hợp hợp lý: tích hợp thông minh với môi trường vận hành dự kiến.
- Tính độc lập: giảm phụ thuộc vào tăng giá license, hỗ trợ và bảo trì khi vendor ngừng kinh doanh hoặc dừng sản phẩm. Tuy vậy, chi phí hỗ trợ và bảo trì phần mềm tùy chỉnh sẽ do khách hàng chịu, nên doanh nghiệp cần cân nhắc kỹ giữa build và buy.
Off-the-shelf Software và Custom Software
Commercial-off-the-shelf software, hay COTS, là phần mềm đóng gói dành cho nhóm người dùng rộng có nhu cầu tương tự, ví dụ như các sản phẩm Microsoft. Vì vậy, loại ứng dụng này không phục vụ riêng một nhóm cụ thể như phần mềm tùy chỉnh.
Custom software development là việc đặt hàng, thiết kế, xây dựng và phát hành sản phẩm phần mềm dành riêng cho một khách hàng cụ thể. Vì vậy, sản phẩm sẽ được phát triển dựa trên thương hiệu, cách triển khai và nhu cầu hạ tầng của tổ chức đó.
Lợi ích của Custom Software Development
Custom Software Development mang lại lợi ích gì?
Custom software development cho phép bạn xác định sản phẩm cần làm gì và vận hành như thế nào. Các lợi ích chính gồm:
Một khoản đầu tư dài hạn và thông minh
Với doanh nghiệp nhỏ, custom software development có thể tốn chi phí ban đầu, nhưng mang lại lợi ích lâu dài. Doanh nghiệp có cơ hội hiện thực hóa đúng những gì mình cần trong ứng dụng, thay vì trả tiền cho license, tính năng không dùng đến hoặc phần cứng bổ sung.
Thiết kế riêng cho bạn
Dù custom software development yêu cầu phối hợp chặt chẽ với công ty phát triển, cách này giúp developer hiểu và đáp ứng nhu cầu của bạn dễ hơn. Kết quả là sản phẩm có chất lượng cao hơn.
Tăng năng suất
Đúng như tên gọi, bespoke software được thiết kế để đáp ứng nhu cầu và yêu cầu cụ thể của bạn. Điều này giúp đội ngũ tự tin hơn khi làm việc, từ đó tăng hiệu quả và năng suất.
Bảo mật hơn
Khác với COTS, phần mềm tùy chỉnh thường ít bị nhắm tới bởi các mối đe dọa phổ biến như cyber-attacks. Các quy trình được thiết kế riêng và liên kết chặt chẽ khiến việc xâm nhập trở nên khó hơn.
Bảo trì và hỗ trợ
Custom software development thường đi kèm đội kỹ thuật và hỗ trợ đáng tin cậy, bao gồm chính developer đã xây dựng ứng dụng. Nhờ hiểu rõ phần mềm, họ có thể xử lý vấn đề hiệu quả hơn.
Hạn chế của Custom Software Development
Phần mềm tùy chỉnh cần được theo dõi và bảo trì liên tục. Nó cũng có thể đắt hơn COTS và mất nhiều thời gian hơn để phát triển, hoàn thiện.
Thực tiễn tốt nhất để phát triển phần mềm tùy chỉnh
Khi triển khai custom software development, có nhiều yếu tố cần cân nhắc. Nhìn chung, các thực tiễn tốt nhất trong phát triển phần mềm tùy chỉnh gồm 7 bước sau:
Chọn đúng nhân sự cho công việc
Vì custom software development là quy trình phức tạp, việc chọn đúng người là rất quan trọng. Hãy xem xét:
- Đội ngũ in-house của bạn.
- Các công ty và vendor software outsourcing.
- Những người bạn thuê theo hợp đồng hoặc tuyển riêng cho dự án.
Một số doanh nghiệp muốn dùng đội in-house để tiết kiệm chi phí. Tuy nhiên, nếu chỉ dựa vào đội nội bộ, doanh nghiệp có thể gặp vấn đề. Đội in-house vẫn phải duy trì chức năng cốt lõi của công ty. Giao một dự án lớn và quan trọng cho họ có thể làm chậm toàn bộ hoạt động. Ngoài ra, đội nội bộ có thể chưa có kinh nghiệm hoặc chưa được đào tạo trong lĩnh vực cụ thể đó.
Doanh nghiệp nên cân nhắc giao custom software development cho các công ty có chuyên môn. Khi đó, đội ngũ developer có kỹ năng và kinh nghiệm triển khai dự án tương tự sẽ sẵn sàng hỗ trợ. Outsourcing cũng giúp bạn tìm được công ty chuyên về custom software development.
Xác định nhu cầu và quy trình hiện tại/tương lai
Quy trình hiện tại, thước đo thành công và kỳ vọng là những yếu tố quan trọng khi lập kế hoạch custom software development. Quy trình hiện tại phản ánh cách doanh nghiệp vận hành tổng thể, vì vậy bạn nên tham khảo chuyên gia để tránh giả định sai. Hãy trao đổi về trạng thái mong muốn, workflow và các quy trình liên quan.
Tạo kế hoạch thực tế với milestone
Hãy lập đội gồm subject-matter expert, developer và project manager để định hướng toàn bộ sáng kiến. Sau đó, tạo roadmap thực tế. Ví dụ, xây dựng một hệ thống shipping phức tạp chỉ trong một tuần là không khả thi.
Để giữ dự án đi đúng hướng, bạn nên đặt milestone rõ ràng. Với custom software development, có nhiều giai đoạn cần hoàn thành. Bạn cần review kết quả ở từng milestone và quyết định có cần điều chỉnh hay không.
Code hiệu quả
Coding là một phần nền tảng của phát triển phần mềm, nên cần được thực hiện hiệu quả và trơn tru. Cách làm phổ biến là xây dựng các module nhỏ, có khả năng tự kiểm thử trong quá trình phát triển. Ngoài ra, nên tự động hóa quy trình để đảm bảo tính năng trong sản phẩm hoạt động đúng.
Thực hiện testing
Trước khi sản phẩm mới được triển khai trên toàn bộ chức năng kinh doanh, testing cần được hoàn tất và thường diễn ra ở hai cấp độ. Chuyên gia IT và developer thực hiện technical testing để xác định các thành phần cơ bản có hoạt động đầy đủ không. Cấp độ thứ hai là user testing, do business beta users thực hiện để xem phần mềm có hoạt động đúng như kỳ vọng không.
Tài liệu hóa toàn bộ quy trình
Documentation đóng vai trò quan trọng trong giai đoạn phát triển và triển khai custom software development. Nó giúp bạn xác định giá trị và tài sản của mình. Khi outsourcing, việc lưu lại lịch sử trao đổi với công ty outsourcing cũng giúp tránh vấn đề trong tương lai. Documentation còn hỗ trợ khi có thay đổi nhân sự sau này.
Các tài liệu quan trọng gồm requirement specification, project plan, test report và test plan, user documentation, status report, low-level design (LLD) và high-level design (HLD).
Project plan xác định ai chịu trách nhiệm từng nhiệm vụ, kỳ vọng và ngày hoàn thành.
Checklist và test plan giúp đảm bảo phần mềm được kiểm thử đúng cách.
Implementation plan xác định ai sẽ sử dụng sản phẩm và khi nào.
User documentation chi tiết và training plan giúp các bên liên quan không gặp bối rối hoặc khó chịu sau khi sản phẩm được ra mắt.
Triển khai và review
Các thực tiễn tốt nhất trong phát triển phần mềm tùy chỉnh sẽ không hoàn chỉnh nếu thiếu deployment và review. Cần xây dựng quy trình review từ chuyên gia và peer review cho các deliverable như code và tài liệu. Hoàn tất phần này giúp bạn có sản phẩm ít lỗi hơn và sẵn sàng ra mắt.
Kết luận
Custom software development ngày càng phổ biến khi nhiều công ty lựa chọn chuyển đổi số. Sau khi hoàn tất chuyển đổi, doanh nghiệp có thể tiếp cận các giải pháp công nghệ hiện đại để xử lý vấn đề cụ thể trong hoạt động kinh doanh. Các thực tiễn tốt nhất cho custom software development gồm 7 bước: chọn đúng người, xác định quy trình và nhu cầu tương lai, tạo roadmap, coding, testing, documentation và deployment.
Nếu bạn cần dịch vụ phát triển phần mềm tùy chỉnh, hãy liên hệ với chúng tôi ngay hôm nay.
HDWEBSOFT là công ty phát triển phần mềm tùy chỉnh tại Việt Nam với hơn một thập kỷ kinh nghiệm xây dựng các giải pháp phần mềm tùy chỉnh.
