Mục lục hide
Lịch sử của IT outsourcing
Rất khó xác định chính xác thời điểm IT outsourcing bắt đầu, bởi khái niệm này mang nhiều ý nghĩa khác nhau với nhiều người khác nhau. Ngành này cung cấp một loại nguồn lực luôn thay đổi. Trên thực tế, có lẽ điều duy nhất có thể chắc chắn về IT outsourcing là nó không bao giờ đứng yên quá lâu.
Một số người cho rằng phải đến cuối thập niên 1980, IT outsourcing theo cách chúng ta hiểu ngày nay mới thực sự xuất hiện. Ở Mỹ, đó là thời điểm IBM thiết kế, xây dựng và vận hành một datacentre cho công ty nhiếp ảnh Eastman Kodak, đồng thời chuyển hàng trăm nhân sự Kodak sang thương hiệu Integrated Systems Solution Corporation (ISSC) của IBM.
Không còn là một cụm từ “xấu” nữa
John Keppel, chủ tịch khu vực EMEA và châu Á tại công ty nghiên cứu outsourcing ISG, cho rằng IT outsourcing tại Anh cũng bắt đầu trưởng thành từ thập niên 1980, khi Greater London Council outsource cho Hoskyns.
Ông nhớ lại: “Ban đầu, việc dùng contractor để thực hiện những chức năng cốt lõi gây ra rất nhiều phản ứng dữ dội. Nhiều người không hiểu điều đó có nghĩa gì và tác động chi phí tới ngân sách công sẽ ra sao. Tuy nhiên, đến thập niên 1990, thị trường bắt đầu thử nghiệm ngày càng nhiều hơn, và dưới thời chính phủ John Major, outsourcing không còn bị xem là một từ tiêu cực mà trở thành thứ doanh nghiệp nhìn thấy giá trị và thực sự muốn làm.”
Những người tiên phong
Tuy vậy, nếu nhìn xa hơn nữa, bạn vẫn có thể tìm thấy những phiên bản sơ khai của IT outsourcing. Mark Lewis, luật sư chuyên về outsourcing tại Berwin Leighton Paisner, cho biết trong môi trường doanh nghiệp và giáo dục, outsourcing đã xuất hiện từ những năm 1960 và 70 dưới hình thức time-sharing, service bureaux và facilities management. Ông nói: “Đó chính là những tiền thân của IT outsourcing hiện đại.”
Không có gì ngạc nhiên khi IBM là người tiên phong của hình thức outsourcing hiện đại, sau thương vụ với Kodak đã thu hút sự chú ý của cả giới doanh nghiệp.
Sự hấp dẫn từ khối doanh nghiệp cũng kéo theo việc IBM sớm có thêm đối thủ đồng hành là một công ty do doanh nhân Mỹ Ross Perot thành lập từ thập niên 1960. Công ty đó là Electronic Data Systems, hay EDS.
Sam Kingston, COO của nhà cung cấp dịch vụ IT Ciklum tại Ukraine và từng là lãnh đạo EDS tại Anh, cho biết Perot đã hiện thực hóa tầm nhìn của mình bằng cách xây dựng một nhà cung cấp IT outsourcing độc lập, không gắn với bất kỳ nhà sản xuất phần cứng nào, và dùng năng lực outsourcing như một công cụ để giải quyết bài toán kinh doanh.
Quá trình hợp thức hóa
Kingston cho rằng EDS, cũng như IBM trước đó, đã hợp thức hóa việc chấp nhận IT outsourcing và khiến thế giới kinh doanh chú ý. “Những công ty này đã đưa mô hình outsourcing ra thị trường toàn cầu bằng cách theo đuổi những chiến lược kinh doanh rất khác nhau nhưng đều gắn chặt với năng lực cốt lõi của họ.”
IBM phát triển chủ yếu từ nội lực, còn EDS kết hợp tăng trưởng tự nhiên với các thương vụ mua lại. Kingston nói thêm: “EDS cần được ghi nhận vì vai trò của họ trong việc thúc đẩy quá trình phân đoạn nhanh của ngành dịch vụ công nghệ. Tuy nhiên, chiến lược của cả EDS và IBM đều đã thành công trong một thời gian dài.”
Trong khi mảng outsourcing của IBM vẫn tiếp tục mạnh thông qua nhánh Global Services, thì EDS đã bị HP mua lại vào năm 2008 với giá 13,9 tỷ USD và thương hiệu này biến mất.
Tái căn chỉnh
Một cái tên outsourcing khác cũng biến mất là Andersen Consulting. Công ty này từng là một phần của hãng kiểm toán Arthur Andersen cho đến khi tách ra và trở thành Accenture vào năm 2001.
Kingston cho rằng Andersen Consulting/Accenture đã đưa thị trường outsourcing lên một tầm cao mới. “Và đó dường như chính là vị trí của Accenture ngày nay – ở đỉnh của cây outsourcing theo mô hình consultancy-operate.”
Nhưng câu chuyện Andersen cũng đánh dấu một cột mốc quan trọng trong lĩnh vực IT outsourcing. Năm 2001, vụ bê bối kế toán tại tập đoàn năng lượng Enron ở Mỹ đã nổ ra. Người ta phát hiện rằng hàng tỷ USD nợ từ các thương vụ và dự án thất bại đã bị che giấu thông qua các lỗ hổng kế toán và báo cáo tài chính kém minh bạch. Cổ đông Enron kiện đòi hàng tỷ USD và Arthur Andersen mất giấy phép hành nghề Certified Public Accountant tại Mỹ sau khi bị kết tội liên quan đến hoạt động kiểm toán cho Enron.
Kingston cho biết “lá cờ đỏ” mang tên Enron đã mở ra một kỷ nguyên mới về compliance trong cung cấp dịch vụ.
Sau sự kiện này, nhiều công ty kế toán lớn đã bán hoặc tách riêng mảng tư vấn của mình.
Họ đến từ phương Đông
Nhưng khi nói đến những kỷ nguyên mới trong IT outsourcing, rất ít điều có quy mô lớn hơn sự bùng nổ tăng trưởng của các công ty dịch vụ IT tại Ấn Độ.
Có lẽ không hề nhận ra điều đó, trong thập niên 1990, các nhà cung cấp dịch vụ IT của phương Tây đã vô tình mở ra một cánh cửa cơ hội cho ngành IT tại Ấn Độ – và các công ty ở đó đã nắm lấy rất nhanh.
Ở giai đoạn đầu của thập niên đó, các công ty IT phương Tây không thực sự chú ý đến nhà cung cấp Ấn Độ vì họ đang tập trung vào maintenance cho mainframe. Sau đó client/server xuất hiện, và các ông lớn IT nghĩ rằng doanh nghiệp Ấn Độ không thể làm được. Nhưng họ đã làm được.
Lỗi thiên niên kỷ
Có lẽ cơ hội lớn nhất đến từ nỗi lo về Y2K, khi các tổ chức phương Tây lớn cần người có đúng kỹ năng để bảo đảm họ không bị ảnh hưởng bởi cái gọi là millennium bug. Nhiều người lo ngại rằng việc chỉ dùng hai chữ số cuối của năm để lưu dữ liệu sẽ gây hỗn loạn khi bước sang năm 2000. Logic chương trình thường giả định rằng con số năm sẽ tăng lên chứ không giảm xuống, nên việc biểu diễn năm 2000 là “00” được cho là sẽ dẫn đến hệ thống bị sập và lỗi IT nếu không xử lý bằng cách viết lại code.
Các tập đoàn cần nguồn lực lập trình để tránh bị ảnh hưởng bất lợi. Nhưng họ không muốn trả mức phí quá cao cho lập trình viên, nên bắt đầu nhìn sang nguồn kỹ năng ở Ấn Độ, nơi mức lương thấp hơn rất nhiều. Điều đó đã cho các công ty Ấn Độ cánh cửa bước vào các doanh nghiệp phương Tây lớn, và kể từ đó họ gần như không bao giờ ngoảnh lại.
BG Srinivas, cựu lãnh đạo khu vực châu Âu của Infosys và hiện là managing director tại công ty ICT PCCW ở Hong Kong, cho biết các công ty IT Ấn Độ khi đó mới chỉ có hiện diện rất nhỏ trong thập niên 1990.
Sự chủ quan
Nhưng các công ty IT phương Tây cũng phần nào chủ quan, vì họ không nghĩ rằng dịch vụ IT có thể được thực hiện thông qua offshore software development services do nhu cầu turnaround nhanh. Tuy nhiên, vì công ty Ấn Độ ở múi giờ khác, doanh nghiệp phương Tây có thể vận hành gần như liên tục suốt ngày đêm. Sự xuất hiện của internet cũng làm giảm transaction cost; trước internet, chỉ các tay chơi lớn mới có những đường truyền chuyên dụng.
Có lẽ phải đến khoảng năm 2004 thì các nhà cung cấp lớn của phương Tây mới thực sự bắt đầu lo lắng về cạnh tranh từ Ấn Độ.
Nhận diện talent
Srinivas cho rằng điều mà các dự án Y2K làm được là khởi động sự chấp nhận rằng talent chất lượng tốt tồn tại bên ngoài nước Mỹ và công việc hoàn toàn có thể được thực hiện từ xa.
Ông cho biết trong giai đoạn 2000 đến 2005, gần như tất cả các công ty công nghệ Ấn Độ hàng đầu thời đó – Infosys, Wipro, Tata Consultancy Services và Satyam – đều mở rộng hoạt động, gia tăng service line, tuyển thêm người và tăng đầu tư cho đào tạo.
Ngày nay, gần như bị xem là kỳ lạ nếu một doanh nghiệp lớn outsource một số dịch vụ IT vào thị trường onshore hoặc giữ hoàn toàn in-house, xét tới mức độ trưởng thành của offshore IT services – thứ đã được tiên phong bởi Ấn Độ. Hiện tại, doanh nghiệp có thể nhận dịch vụ từ khắp nơi trên thế giới, mỗi nơi lại có lợi thế riêng.
Công nghệ phá vỡ một ngành công nghiệp
Tuy nhiên, bản chất tiến hóa liên tục của ngành IT outsourcing và chính công nghệ mà nó hỗ trợ sớm muộn cũng buộc offshore model phải thay đổi. Ngày nay IT outsourcing đang bước vào một cuộc chuyển đổi mới do tiến bộ công nghệ thúc đẩy. Những công nghệ mới đang buộc ngành này phải tái định hình.
Cloud computing và automation thông qua artificial intelligence là hai ví dụ rất mạnh.
AI xuất hiện
Nếu cloud có thể là cú đứt gãy công nghệ lớn nhất trong IT outsourcing, thì nó có thể vẫn còn khá nhỏ so với những thay đổi đang diễn ra và sẽ còn tiếp tục trong tương lai nhờ automation và artificial intelligence. Software robot đang được lập trình để thực hiện các business process, nhưng AI đã đi xa hơn khi mang đến các cognitive platform có thể hoàn thành nhiều loại nhiệm vụ và thậm chí còn tự học trong quá trình đó.
Vì vậy, nếu quay lại với mục tiêu cơ bản của outsourcing – để một bên thứ ba làm việc thay bạn – thì IT outsourcing sẽ luôn là một ngành rất lớn. Nhưng cách mà ngành này vận hành sẽ tiếp tục được chuyển đổi để đáp ứng những thách thức mới về công nghệ, kinh tế và chính trị.
